عرق قنّه و عرق بهار و جند و امثال آن استعمال نمود و حقنه با وجود خشكى طبع به مطبوخ فودنج و شير و ترنجبين و بورهء ارمنى و روغنهاى حارّه بايد كرد و اگر علامت ثقل و يبوست ظاهر گردد مثل برآمدگى شكم و درد امعاء و احتباس بول و طبع و تهوع و خشكى دهن در اين صورت حقنه به مسهلات قوى مثل سناء مكى و بسفايج و لعاب حلبه و شير تازه و حلتيت و مقل و سكبينج و شكر سرخ و بوره و امثال آن بايد نمود و اگر قدرت بر شرب داشته باشد ادويهء مسهله و بعد از آن ادويهء ترياقيه بدهند ؛ مانند شير و شكر و گوشتابى كه ادويهء مناسبه به آن طبخ يافته باشد و اگر قوتش ساقط شده يا غشى يا بيهوشى و عرق سرد و گشتن سياهى چشم باشد فم معدهء او را به قوت تمام بمالند و باد در دهنش بدمند و ادويهء قلبيه بر روى سينهء او مكرر طلا كنند و آنچه در علاج غشى مذكور است به عمل آورند . اگر با اسهال مفرط و پيچش باشد ، تدبير آن به دادن روغنها و لعابها كنند و بعد از آن ادويهء قلبيه و ترياقات را با آب ميوه‌هاى قابض و رب به و ليمو و دوغ داغ كرده و امثال آن بايد داد . هرگاه سمّ ، ملذوعه باشد به دستورى كه گذشت بعد از بستن موضع و حجامت و مكيدن ، از ترياقات مذكوره بدهند و دو مثقال تخم نارنج كه مقشّر كرده باشند و تخم ليمو و ترنج به غايت مفيد است . اين دوا به جهت سموم مشروبه و ملذوعه ، مشترك النفع است : مغز گردكان ، سى مثقال ؛ نمك ، برگ سداب خشك ، از هر يك پنج مثقال ؛ دانه ترنج مقشَّر ، ده مثقال و انجير كوبيده به قدرى كه اجزا را خمير كند . و قدر شربتش تا ده درهم است . ترياق الطين كه به دستور ، مشترك النفع است ، به اين صفت است : طين مختوم و اگر نباشد خاك صوفى حميد و خاك داغستان با مساوى آن حبّ الغار به روغن گاو چرب كرده و به وزن ادويه ، عسل بسرشند و دو درهم آن را بنوشند . هرگاه علامات زيادتى خون در مسموم ظاهر باشد ، فصد ، به غايت نافع است و ساير ادويهء مشترك النفع است كه سابقا مذكور شد . فصل سوم : در مداواى سموم مشروبه‌اى كه معروف باشد در اين فصل بيان مداواى بعضى از آن كه اشهر است كرده مىشود و غير مشهور را